अभिनेत्री काजल कर्णले फिल्म ‘चिरञ्जीवी भवः’को सेटमा मधेसी पहिचानका कारण अपमान र विभेद भोगेको आरोप लगाएपछि निर्देशक दीपकप्रसाद आचार्यले त्यसको खण्डन गरेका छन्। निर्देशकको ६ बुँदे स्पष्टीकरण सार्वजनिक भएलगत्तै काजलले पुनः जवाफ दिँदै आफ्नो आरोपमा अडिग रहेको बताएकी छन्।
दुवै पक्षबाट आएका लगातारका वक्तव्यसँगै यो विवाद अब सेटमा भएको भनिएको व्यवहारमा मात्र सीमित छैन। कलाकारको अनुशासन, पारिश्रमिक, भूमिकाबाट हटाउने प्रक्रिया, स्क्रिप्टमा गरिएका परिवर्तन तथा फिल्म निर्माणमा व्यावसायिक मर्यादासम्बन्धी प्रश्न पनि जोडिएका छन्।
काजलले पहिलो वक्तव्यमा मेकअप टिम र सेटका केही सदस्यले आफूलाई ‘मधेसी’ तथा ‘मधेसेनी’ भन्दै उपहास गरेको आरोप लगाएकी थिइन्। उनले आफ्नो छालाको रङलाई लिएर टिप्पणी गरिएको, अनुहारमा जानीजानी गाढा मेकअप लगाइएको तथा गाईभैँसीलाई कसरी बोलाउने भन्ने प्रश्न गरेर मजाक उडाइएको दाबी गरेकी थिइन्।
उनले पारिश्रमिक मागेपछि बेवास्ता गरिएको र पैसा पठाएको भन्दै इटहरी बोलाएर आफ्नो भूमिकामा अर्की कलाकार राखिएको आरोप पनि लगाएकी थिइन्।
निर्देशक भन्छन् – विभेदपूर्ण व्यवहार भएको आरोप सत्य होइन
काजलको पोस्टपछि निर्देशक दीपकप्रसाद आचार्यले सामाजिक सञ्जालमार्फत ६ बुँदे स्पष्टीकरण दिएका हुन्। “हाम्रो लागि कुनै क्षेत्रीय वा जातीय समुदाय छैन, एउटै समुदाय छ ‘मानव समुदाय’,” भन्दै उनले आफ्नो निर्देशनमा रहेको सेटमा प्राविधिक सदस्यबाट काजलमाथि तुच्छ व्यवहार भएको आरोपमा सत्यता नभएको बताएका छन्।
निर्देशकका अनुसार काजलले सेटमा भएको भनिएको व्यवहारबारे उनलाई कुनै जानकारी दिएकी थिइनन्। यद्यपि, कुनै सदस्यले उनले आरोप लगाएजस्तो व्यवहार गरेको पुष्टि भए सम्बन्धित व्यक्तिलाई तत्काल कारबाही गरिने उनले उल्लेख गरेका छन्।
आचार्यले काजलको स्टाटस पढेपछि आरोपमा नाम जोडिएका प्राविधिक र टिमका सदस्यसँग छलफल गरेको बताएका छन्। तर उक्त छलफलमा कसले के जवाफ दियो भन्ने विस्तृत विवरण खुलाइएको छैन।
‘७० जनाको युनिटले ९ बजेसम्म पर्खियो’
निर्देशकले विवादको अर्को कारण कलाकारको अनुशासन भएको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार बिहान ७:३० बजेको कलिङ टाइम राखिएको दिन करिब ७० जनाको सुटिङ युनिटले काजललाई बिहान ९ बजेसम्म पर्खिएको थियो। अन्तिम समयमा सहायक निर्देशकमाफर्त आफू सेटमा नआउने सन्देश पठाइएको उनको भनाइ छ। टिम क्याप्टेनका रूपमा एउटा कलाकारका कारण ठूलो युनिट रोक्न नसकिने भएकाले सुटिङलाई निरन्तरता दिएको आचार्यले बताएका छन्।
उनले काजललाई फिल्मबाट हटाइएको हो कि उक्त दिन उनको अनुपस्थितिपछि भूमिकामा परिवर्तन गरिएको हो भन्ने विषय भने स्पष्ट रूपमा खुलाएका छैनन्।
निर्देशकको दाबी – तेस्रो किस्ता मात्रै बाँकी थियो
पारिश्रमिक विवादबारे निर्देशक आचार्यले निर्माण पक्षसँग जानकारी लिएको बताएका छन्। उनका अनुसार काजलले पाउनुपर्ने तेस्रो किस्ता मात्र बाँकी थियो र उक्त रकम डबिङ सम्पन्न भएपछि दिने व्यवस्था थियो।
काजलले भने दोस्रो किस्ताकै पारिश्रमिक र आफैँले व्यवस्था गरेको पोसाक तथा यातायात खर्चका लागि लामो समयदेखि ताकेता गरिरहेको बताएकी छन्। पारिश्रमिकको कुन किस्ता बाँकी थियो भन्ने विषयमा निर्देशक र अभिनेत्रीका दाबी एकअर्कासँग बाझिएका छन्।
‘मधेसी मूलको भएको पोस्ट पढेपछि मात्र थाहा पाएँ’
निर्देशक आचार्यले काजललाई कुनै समुदाय विशेषको प्रतिनिधिका रूपमा छनोट नगरिएको बताएका छन्। काजल मधेसी मूलकी कलाकार भएको कुरा उनको स्टाटस पढेपछि मात्रै थाहा पाएको उल्लेख गर्दै उनले फिल्मका लागि हरेक जाति, क्षेत्र र समुदायका कलाकार समान भएको बताएका छन्।
निर्देशकका अनुसार फिल्म प्रदर्शन भएपछि काजललाई छनोट गर्नुको कारण र उनले निर्वाह गरेको चरित्रबारे दर्शकले थप स्पष्ट रूपमा बुझ्नेछन्। उनले काजलले फिल्ममा सुन्दर भूमिका निर्वाह गरेको भन्दै भविष्यको कलाकारिताका लागि शुभकामना पनि दिएका छन्।
‘कलाकारले जस्तोसुकै भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ’
काजलले स्क्रिप्टमा नभएको फोहोर उठाउने, कुचो लगाउने तथा गाईगोठसँग जोडिएको दृश्य गराइएको आरोप लगाएकी थिइन्। यसको जवाफमा निर्देशक आचार्यले कलाकार भएपछि चरित्रअनुसार विभिन्न किसिमका काम गर्नुपर्ने बताएका छन्। कलाकारले कहिले डोको बोक्न, कहिले गाईको सेवा गर्न वा अन्य पेसासँग सम्बन्धित भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने उनको तर्क छ। हरेक पेसाप्रति निर्माण टिमको उच्च सम्मान रहेको बताउँदै उनले चरित्रमा प्राण भर्न जीवन्त अभिनय गर्नु कलाकारको कर्तव्य भएको उल्लेख गरेका छन्।
काजललाई गोबर सोहोर्ने काम मात्रै दिइएको आरोप सत्य नभएको पनि निर्देशकको भनाइ छ। उनले काजलले निर्वाह गरेका भूमिकाका भिडियो फुटेज निर्माण टिमसँग सुरक्षित रहेको बताएका छन्। यद्यपि, ती दृश्यहरु सुरुको स्क्रिप्टमै थिए वा छायांकनका क्रममा थपिएका थिए भन्ने विषय निर्देशकले सपस्ट रुपमा बताएका छैनन्।
छलफलका लागि वातावरण बनाउने निर्देशकको भनाइ
आचार्यले काजललाई केही विषयमा गलत बुझाइ भएको हुन सक्ने बताएका छन्। त्यस्तो अवस्था भए उनीसँग छलफल गर्ने वातावरण तयार गर्न निर्माण पक्ष तयार रहेको उल्लेख गर्दै उनले सबैलाई मिलेर राम्रो फिल्म निर्माणमा सहयोग गर्न आह्वान गरेका छन्। निर्देशकको यही स्पष्टीकरणपछि काजलले दोस्रो वक्तव्य सार्वजनिक गर्दै उनका दाबीलाई बुँदागत रूपमा चुनौती दिएकी हुन्।
काजलको जवाफ – दुर्व्यवहार निर्देशककै अगाडि भयो
काजलले निर्देशक आचार्यको स्पष्टीकरणलाई ‘सत्य बंग्याउने प्रयास’ भन्दै अस्वीकार गरेकी छन्। उनका अनुसार मेकअप आर्टिस्टले मधेसी पहिचान र छालाको रङलाई लिएर टिप्पणी गर्दा निर्देशक पनि त्यहीँ उपस्थित थिए। आफू अपमानित भइरहँदा निर्देशक मौन बसेको उनको आरोप छ।
“म अपमानले जलिरहँदा तपाईं मौन बस्नु नै त्यो दुर्व्यवहारको मतियार हुनु हो,” भन्दै उनले निर्देशकलाई प्रत्यक्ष प्रश्न गरेकी छन्। तर उक्त घटना निर्देशककै उपस्थितिमा भएको थियो भन्ने काजलको पछिल्लो दाबीबारे निर्देशकले छुट्टै प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।
‘पैसा नपाएसम्म आउँदिन भन्नु अनुशासनहीनता होइन’
निर्देशकले लगाएको अनुशासन उल्लंघनको आरोप पनि काजलले अस्वीकार गरेकी छन्। उनका अनुसार आफूले २० देखि २५ दिनसम्म दोस्रो किस्ताको पारिश्रमिक र खर्चका लागि प्रोडक्सन सदस्य सुवास काफ्लेलाई पटक–पटक अनुरोध गरेकी थिइन्। फोन नउठाइएको र रकम नपठाइएपछि पैसा नआएसम्म सेटमा नआउने जानकारी दिएको उनको भनाइ छ।
त्यससम्बन्धी फोन र सन्देशको रेकर्ड आफूसँग सुरक्षित रहेको काजलले दाबी गरेकी छन्। उनले ठूलो युनिट रोकिएको जिम्मेवारी कलाकारलाई दिन नमिल्ने भन्दै समयमा कलाकारको पारिश्रमिक नदिने निर्माण टिम पनि जवाफदेही हुनुपर्ने तर्क गरेकी छन्।
दोस्रो कि तेस्रो किस्ता? दुवै पक्षको दाबी फरक
काजलले निर्देशकको ‘तेस्रो किस्ता मात्रै बाँकी’ रहेको भनाइलाई गलत बताएकी छन्। उनका अनुसार सुटिङ सुरु हुँदा पाउनुपर्ने दोस्रो किस्ता नै बाँकी थियो। आफ्नो श्रमको मूल्यका लागि पटक–पटक आग्रह गर्नुपरेको उनले उल्लेख गरेकी छन्।
यो विवादको एउटा प्रमुख तथ्य यही पारिश्रमिकको किस्ता बनेको छ। निर्देशक पक्षले तेस्रो किस्ता डबिङपछि दिने बताइरहेको छ भने काजलले दोस्रो किस्ता नै समयमा नपाएको दाबी गरिरहेकी छन्। दुवै पक्षले सम्झौता र भुक्तानीको लिखित विवरण सार्वजनिक गरेका छैनन्।
‘मेरो पृष्ठभूमि थाहा थिएन भन्नु हास्यास्पद’
निर्देशकले काजल मधेसी मूलकी भएको कुरा उनको पोस्ट पढेपछि मात्रै थाहा पाएको बताएका थिए। काजलले भने फिल्ममा अनुबन्ध गर्ने क्रममा आफ्नो थर, घर र पृष्ठभूमिबारे सोधखोज गरिएको दाबी गर्दै निर्देशकको भनाइलाई अस्वाभाविक भनेकी छन्।
उनले आफ्नो परिचय र पृष्ठभूमिबारे जानकारी लिएर फिल्ममा अनुबन्ध गर्ने टिमले अहिले मधेसी मूलकी भएको थाहा थिएन भन्नु व्यावसायिक तथा मानवीय संवेदनासँग नमिल्ने तर्क गरेकी छन्।
इटहरी बोलाएर अर्की कलाकार राखेको आरोप दोहोर्याइन्
काजलले इटहरीमा आफूले चरम अपमान भोगेको आरोप पुनः दोहोर्याएकी छन्। उनका अनुसार पारिश्रमिक पठाउने जानकारी दिएर उनलाई सेटमा बोलाइएको थियो। तर इटहरी पुग्दा आफ्नो भूमिकामा अर्की कलाकारलाई मेकअप गराइँदै गरेको उनले देखिन्।
आफूलाई भूमिकाबाट हटाएको जानकारी निर्देशक वा निर्माण पक्षबाट औपचारिक रूपमा नदिइएको उनको आरोप छ। बरु हेयर स्टाइलिस्टमार्फत अब फिल्ममा नरहेको र छुटेका लुगा लिन मात्र बोलाइएको जानकारी दिइएको उनले बताएकी छन्।
निर्देशक आचार्यको पहिलो स्पष्टीकरणमा काजललाई इटहरी किन बोलाइएको थियो, उनको भूमिकामा अर्को कलाकार कहिले र किन राखियो तथा यसबारे उनलाई औपचारिक जानकारी दिइएको थियो वा थिएन भन्ने प्रश्नको जवाफ दिएका छैनन्।
‘कामप्रति घृणा होइन, नियतमाथि प्रश्न हो’
काजलले गोबर सोहोर्ने, फोहोर उठाउने वा गाईको सेवा गर्ने कामलाई आफूले अपमानजनक पेसा नठानेको स्पष्ट पारेकी छन्। उनको प्रश्न ती दृश्य स्क्रिप्टमा किन उल्लेख थिएनन् र छायांकनका क्रममा किन थपिए भन्नेमा केन्द्रित छ।
मधेसी कलाकारलाई देख्नेबित्तिकै मजदुर वा गोठालोको चरित्रसँग जोडिएको मानसिकता देखिएको हो कि होइन भन्ने प्रश्न उनले निर्देशकसमक्ष राखेकी छन्।
आरोप र खण्डनपछि उठेका प्रश्न
यो विवादमा अहिले दुवै पक्ष आ–आफ्नो अडानमा छन्। निर्देशक आचार्यले जातीय विभेद भएको आरोप अस्वीकार गर्दै अनुशासन, चरित्रको आवश्यकता र डबिङपछि भुक्तानी हुने किस्ताको विषय उठाएका छन्। काजलले भने विभेदपूर्ण टिप्पणी निर्देशककै उपस्थितिमा भएको, दोस्रो किस्ता रोकिएको र पूर्वजानकारीबिना अर्की कलाकार राखिएको दाबी गरेकी छन्।
विवादको निष्पक्ष तथ्य पत्ता लगाउन कलाकारको सम्झौता, पारिश्रमिक भुक्तानी विवरण, कलिङ सिट, फोन तथा सन्देशका अभिलेख, मूल स्क्रिप्ट, छायांकन फुटेज र सेटमा उपस्थित व्यक्तिहरूको बयान महत्त्वपूर्ण हुने देखिन्छ। निर्माण पक्षले आन्तरिक छलफल गरेको बताए पनि औपचारिक जानकारी सार्वजनिक भएको छैन।
दुवै पक्षले संवादको सम्भावना पूर्ण रूपमा बन्द गरेका छैनन्। निर्देशकले गलत बुझाइ भए छलफलको वातावरण बनाउने बताएका छन् भने काजलले आफ्नो आत्मसम्मान र फिल्म क्षेत्रमा हुने रङ्गभेद तथा श्रम शोषणविरुद्ध लड्ने घोषणा गरेकी छन्।
नोट: यस समाचारका विवरण निर्देशक दीपकप्रसाद आचार्य र अभिनेत्री काजल कर्णले सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक गरेका वक्तव्यमा आधारित छन्। जातीय दुर्व्यवहार, पारिश्रमिक, अनुपस्थिति, भूमिका परिवर्तन र स्क्रिप्टसम्बन्धी परस्परविरोधी दाबी स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएका छैनन्। सम्बन्धित प्रमाण वा थप प्रतिक्रिया सार्वजनिक भए समाचार अद्यावधिक गरिनेछ।
