Nepali documentary filmmaker Aayas D. Joshi, now based in New York City, earned consecutive WHNPA student video honours in 2025 and 2026.
डकुमेन्ट्री निर्माता तथा छायांकार आयास डी. जोशी अमेरिकामा लगातार दोस्रो वर्ष सम्मानित भएका छन्। हाल न्यूयोर्कमा रहेर काम गर्दै आएका उनले White House News Photographers Association (WHNPA) को सन् २०२६ को ‘Student Video Photographer of the Year’ अवार्ड जितेका हुन्।
प्रकृति जोगाउन लागिपरेका समुदाय र विपद्पछि जीवन सम्हाल्दै गरेका मानिसका कथा उनका डकुमेन्ट्रीका मुख्य विषय हुन्। यिनै कथालाई पर्दामा उतार्दै आएका आयासले सन् २०२५ मा सहकर्मी एना कोनर्ससँग संयुक्त रूपमा जितेको सम्मान यसपटक व्यक्तिगत रूपमा प्राप्त गरेका छन्।
WHNPA को आधिकारिक घोषणाअनुसार, उनी संस्थाको विद्यार्थी भिडियो प्रतियोगितामा दुईपटक शीर्ष सम्मान पाउने पहिलो व्यक्ति हुन्। संस्थाले वार्षिक ‘Eyes of History’ प्रतियोगिताअन्तर्गत सन् २०२६ का विजेताको घोषणा मार्चमा गरेको थियो।
सहकार्यबाट सुरु भएको अवार्ड यात्रा
आयास र कोनर्सले बनाएको ‘The Last Wild Herd: Defending Yellowstone’s Buffalo’ डकुमेन्ट्रीले उनीहरूलाई सन् २०२५ को सम्मान दिलाएको थियो। त्यस वर्ष पहिलोपटक विद्यार्थी भिडियोतर्फको शीर्ष उपाधि एउटा टोलीले पाएको थियो।
डकुमेन्ट्रीले अमेरिकी बाइसन संरक्षणका प्रयास र ती जनावरसँग आदिवासी समुदायको सांस्कृतिक सम्बन्धलाई समेट्छ। आयास र कोनर्सले यलोस्टोन राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा आसपासका क्षेत्रमा एक महिना बिताउँदै संरक्षणकर्मी, स्वयंसेवक र आदिवासी समुदायका अगुवासँग संवाद गरेका थिए।
दुवैले छायांकन, सम्पादन र निर्माणमा सहकार्य गरेको १३ मिनेटको फिल्ममा वन्यजन्तुसँगै तिनलाई जोगाउन जुटेका मानिसका कथा छन्। यही कामले उनीहरूको दृश्य कथावाचनलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धामा चिनायो।
हिमाली यात्राले देखाएको बाटो
आयासको वातावरणीय विषयप्रतिको चासो गहिरिनुमा नेपालको हिमाली यात्राको पनि भूमिका छ।
मोरहेड–केन छात्रवृत्तिको सहयोगमा सगरमाथा क्षेत्र पुगेका उनले खुम्बु हिमनदीमा भइरहेको परिवर्तनबारे स्थानीय बासिन्दासँग कुरा गरेका थिए। ती संवादले हिमाली समुदायले सामना गरिरहेको जोखिमलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर दिए।
त्यहाँ देखेका र सुनेका अनुभवले क्यामेरामार्फत अरूलाई पनि यी विषय बुझाउन सकिन्छ भन्ने सोच बलियो बनायो। पछि उनले अमेरिकामा पनि वातावरणीय परिवर्तन र त्यसले मानिसको जीवनमा पारेको असरलाई आफ्ना फिल्मको विषय बनाए।
उनको डकुमेन्ट्री ‘Adrift’ ले हरिकेन हेलेनका बेला घर बगाएकी नर्थ क्यारोलाइनाकी एक बासिन्दाको कथा प्रस्तुत गर्छ। फिल्ममा घर गुमाउनुको पीडासँगै आफूले माया गरेको नदीसँग विपद्पछि बदलिएको सम्बन्ध पनि समेटिएको छ।
पूर्ण छात्रवृत्तिबाट न्यूयोर्कसम्म
आयासले पूर्ण आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराउने मोरहेड केन छात्रवृत्तिमा युनिभर्सिटी अफ नर्थ क्यारोलाइना एट च्यापल हिलमा अध्ययन गरेका हुन्। छात्रवृत्तिले पढाइ शुल्क, आवास, पुस्तक र कक्षाकोठाबाहिरका सिकाइका अवसरसमेत समेट्छ।
मोरहेड–केन फाउन्डेसनले उनलाई नेपालबाट यो छात्रवृत्ति पाउने पहिलो विद्यार्थीका रूपमा चिनाएको छ।
सन् २०२६ मा स्नातक पूरा गरेका आयासले विश्वविद्यालयको हसम्यान स्कुलबाट पत्रकारितातर्फ उत्कृष्ट स्नातक विद्यार्थीको सम्मानसमेत पाएका थिए। अहिले उनी न्यूयोर्कबाट डकुमेन्ट्री निर्माण र छायांकनमा सक्रिय छन्।
उनको काममा नेपालको हिमाली क्षेत्रमा हिमनदीको क्षयदेखि अमेरिकामा बाइसन संरक्षण, समुद्री ह्वेलको अध्ययन र विपद्पछिको पुनर्निर्माणसम्मका विषय समेटिएका छन्।
लगातार दुई वर्षको WHNPA सम्मान उनको व्यावसायिक यात्राको महत्त्वपूर्ण उपलब्धि बनेको छ। त्यस यात्राको केन्द्रमा भने आफ्नो बासस्थान, प्रकृति र जीवन जोगाउन संघर्ष गरिरहेका मानिसका कथा छन्।
