‘खुस्मा’को सुटिङपछि रुकुमको बुकी पुगेका धिरजले कसरी भेटे ‘हिमालयन गोल्ड’को कथा?

‘खुस्मा’को सुटिङपछि रुकुमको बुकी पुगेका धिरज राजवंशीले यार्सा संकलकबाट लुटपाटका कथा सुने। त्यही अनुभवबाट बनेको ‘हिमालयन गोल्ड’मा परीक्षा लिम्बु आफ्नो परिवारका लागि चार लुटेराको सामना गर्ने युवती बनेकी छन्।

Director Dhiraaj Rajbanshi wears a headset beside a production monitor, with snow-covered peaks behind him.

Dhiraaj Rajbanshi on location in Mustang for his debut film, Himalayan Gold. Stories he heard from yarsagumba collectors in Rukum helped shape the screenplay.

रुकुममा ‘खुस्मा’को सुटिङ सकिँदा यार्सागुम्बा टिप्ने सिजन चलिरहेको थियो। फिल्मका मुख्य सहायक निर्देशक धिरज राजवंशी स्थानीयसँगै घोडा चढेर बुकीतिर लागे। यार्सा टिप्ने ठाउँमा पुग्नै पाँच घण्टा लाग्यो। माथि क्याम्पमा बस्दा उनले यार्सा खोज्न एक जिल्लाबाट अर्को जिल्ला पुग्ने मानिसका कुरा सुने। तीमध्ये एउटा कुरा उनको मनमा बस्यो। दुःख गरेर टिपेको यार्सा घर पुर्‍याउनुअघि नै लुटिने डर हुन्थ्यो।

“ल यसमा चाहिँ कथा छ है,” त्यतिबेला आफ्नो मनमा आएको कुरा धिरज सम्झन्छन्। त्यही यात्रामा सुनेका भोगाइले उनको पहिलो निर्देशकीय फिल्म ‘हिमालयन गोल्ड’को रूप लिए। मंसिर ४ गतेदेखि प्रदर्शनमा आउने यो सर्भाइभल थ्रिलरमा यार्सा लुट्दै हिँड्ने चार जनाको सामना एक युवतीले गर्छिन्। ती युवतीको भूमिकामा छिन् परीक्षा लिम्बु।

बुकीमा भेटिएका मानिस पटकथाका पात्र बने

अमेरिकाको लसएन्जल्समा फिल्म निर्देशन र निर्माण पढेका धिरजलाई त्यहाँ काम गर्ने अवसर पनि मिलेको थियो। तर आफ्नै फिल्मका लागि उनलाई नेपाल फर्कन मन थियो। विदेशका दर्शकलाई नेपाली जीवनको कुन कथा सुनाउने भन्ने सोच्दासोच्दै उनले यार्सागुम्बाबारे केही लेख्न थालिसकेका थिए। त्यसबेलासम्म उनीसँग विषय थियो। पात्रहरू चाहिँ रुकुम पुगेपछि भेटिए।

बुकीमा उनले डोल्पाबाट रुकुम आउने र यार्सा खोज्दै मनाङसम्म पुग्ने मानिसका कुरा सुने। स्थानीयले यार्सालाई ‘हिमालयन गोल्ड’ भन्दारहेछन्। त्यही नाम रोजेका धिरजले फिल्मको कथा सन् १९९० ताकाको समयमा राखेका छन्। रुकुम, डोल्पा, रोल्पा र मनाङका समुदायका लागि यार्साको सिजनले राख्ने अर्थ र सुरक्षाको अभावमा संकलकले भोग्ने जोखिम कथाको पृष्ठभूमि हो।

धिरजका अनुसार केही पात्रमा उनले बुकीमा भेटेका मानिसको स्वभाव छ। फिल्मका केही घटना पनि उनीहरूले सुनाएका अनुभवबाट आएका हुन्। ‘खुस्मा’ले रुकुम नपुर्‍याएको भए पनि यार्सामाथि फिल्म बनाउँथे होलान्? धिरजको जवाफ छ, “सायद फिल्म बन्थ्यो, तर यति गहिराईमा चाहिँ बन्दैन थियो।”

Dhiraaj Rajbanshi gestures beside Parikshya Limbu, who holds a red shawl around her head on the outdoor set of Himalayan Gold.

Dhiraaj Rajbanshi and Parikshya Limbu during filming in Mustang. Limbu was the first actor he cast for Himalayan Gold, in the lead role of a young woman who confronts four yarsagumba robbers.

पहिलो रोजाइमा परीक्षा, अन्तिममा जोडिए सुनिल थापा

पटकथामा चार जना लुटेरा यार्सा लुट्दै हिँड्छन्। उनीहरूको फन्दामा एउटा परिवार पर्छ। त्यसपछि कथा त्यही परिवारकी युवतीको आँखाबाट अघि बढ्छ। आफ्नो परिवारमाथि भएको अन्यायको बदला लिन उनी कसरी ती चार जनासम्म पुग्छिन् भन्ने नै फिल्मको मुख्य कथा हो। धिरज आफ्नी मुख्य पात्रलाई सोझै फिल्मको ‘हिरो’ भन्छन्।

त्यसैले पनि उनले सबैभन्दा पहिले यही भूमिका टुंग्याए। ‘ऊनको स्वीटर’मा परीक्षा लिम्बुको अभिनयले उनलाई प्रभावित पारेको थियो। निर्माण सुरु हुनुभन्दा छ महिनाअघि नै उनले परीक्षालाई पटकथाको प्रारम्भिक मस्यौदा दिए। परीक्षाले कथा मन पराइन् र फिल्ममा अनुबन्धित भइन्।

लुटेरामध्ये एकको भूमिका लेख्दादेखि नै धिरजको मनमा कर्मा शाक्य थिए। ‘पशुपति प्रसाद’ हेरेयता सजन थापा मगरसँग पनि काम गर्ने इच्छा थियो। सजन अडिसनबाट छानिए। तर लुटेरा समूहको नाइके कसले खेल्ने भन्ने निर्णय बाँकी थियो। धिरजले सुनिल थापालाई भूमिका प्रस्ताव गरे। उनका अनुसार थापाले पटकथा पढ्नासाथ खेल्न माने। फिल्ममा मेनुका प्रधान, राहुल एन. मुखिया र अङ्कित खड्कालगायत कलाकारको पनि अभिनय छ।

डोल्पामा खिच्ने योजना, मुस्ताङमा क्यामरा

कथा तयार पार्न धिरजलाई एक वर्षभन्दा बढी लाग्यो। उनको पहिलो इच्छा डोल्पामै फिल्म खिच्ने थियो। बाटोको असुविधा र टोली लैजाँदा बढ्ने खर्चको हिसाब गरेपछि उनले मुस्ताङ रोजे। छायांकनअघि चारपटक त्यहाँ पुगेर उनले पटकथा पूरा गरे।

ठाउँ फेरिए पनि उचाइमा काम गर्ने चुनौती उस्तै थियो। धिरजका अनुसार टोलीले ४,८०० मिटरभन्दा तल फिल्म खिचेन। मुक्तिनाथभन्दा माथि र लोमान्थाङ आसपास काम गर्नुपर्नेबारे कलाकार र प्राविधिकलाई तयारीकै बेला जानकारी दिइएको थियो। छायांकनका दिन हरेक रात प्रोडक्सन म्यानेजरले टोलीका सदस्यको अक्सिजनको स्तर जाँच्थे। धिरजलाई भने त्यहाँ काम गर्दाको सबैभन्दा गाह्रो कुरा सोध्दा जाडोको सम्झना आउँछ।

टोली तीन दिनको छायांकनका लागि लोमान्थाङभन्दा माथिको टकमार पनि पुग्यो। धिरजका अनुसार उनीहरू पुग्दा त्यहाँ बिजुली थिएन। स्थानीय बासिन्दा र स्थानीय निकायको सहयोगमा छायांकन सम्भव भयो। टकमारको चर्चा गर्दा उनी त्यहाँको दृश्यसँगै त्यो ठाउँमा बस्ने मानिसको दैनिकी पनि सम्झन्छन्। पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने निकायको ध्यान त्यहाँसम्म पुगोस् भन्ने उनको चाहना छ।

लसएन्जल्समा पढ्दाका दिनको एउटा अनुभव धिरजले आफ्नो पहिलो फिल्मको सेटमा पनि काम लगाए। फिल्म पढिसकेपछि पहिलो पटक सेटमा पुग्ने बाटो खोज्न विद्यार्थीलाई कति गाह्रो पर्छ भन्ने उनले देखेका थिए। ‘हिमालयन गोल्ड’ बनाउँदा उनले एभरेष्ट फिल्म एकेडेमीका केही विद्यार्थीलाई इन्टर्नका रूपमा टोलीमा लिए।

मीनबहादुर भामले निर्माण गरेको ‘हिमालयन गोल्ड’लाई धिरज व्यावसायिक फिल्म मान्छन्। दर्शकलाई हलसम्म तान्ने भरोसा उनलाई परीक्षाले निभाएकी युवतीमाथि छ। धिरज आफैं यार्सा कहाँ र कसरी टिपिन्छ भन्ने चासो लिएर बुकी पुगेका थिए। त्यहाँबाट फर्कँदा भने उनीसँग एउटा परिवारको कथा थियो। पर्दामा त्यसको बागडोर उनै युवतीको हातमा छ।

SUBSCRIBE 👉